Vücut için oldukça önemli bir element olan çinko; hücre gelişimi ve çoğalmasında, enfeksiyonlara karşı korunmada, bağırsak fonksiyonlarının düzenlenmesinde etkin rol oynuyor. Yeterli miktarda çinko alınamaması enfeksiyonlara, bağırsak fonksiyonlarında değişime, anemiye ve otoimmün hastalıkların oluşmasına zemin hazırlayabiliyor.
Kuru ve pürüzlü cilt, saç dökülmesi, tırnak bozuklukları, görme sorunları, ishal ve iştahsızlık çinko eksikliğinin belirtileri arasında gösteriliyor. Kırmızı et, kabuklu deniz ürünleri, baklagiller, yulaf, kinoa ve fındık çinko açısından zengin besinler olarak aktarılıyor. Ayrıca, günlük 15 mg çinko alımının yeterli olduğunu belirten uzmanlar; çocukluk, yaşlılık, gebelik ve emzirme dönemlerinde çinko ihtiyacının arttığını vurguluyor.
Güven Hastanesi Hematoloji Bölümünden Uzm. Dr. Sevinç Yılmaz, çinko eksikliği hakkında bilgi verdi.
İçindekiler
Çinko nedir?
Çinko, protein ve nükleik asit sentezinde özellikle DNA yapımında ve 300 den fazla enzim işlevinde kofaktör olarak rol alan bir elementtir. Bu nedenle tüm hücre ve doku fonksiyonları için gereklidir.
Çinkonun vücut için önemi ve faydaları nelerdir?
Demirden sonra organizmada en çok bulunan element olan çinko, hücre gelişimi ve çoğalmasını sağlar.
Çinko;
Çinko, antioksidan özelliği sayesinde;
Ayrıca, merkezi sinir sistemindeki hücre gelişimine, özellikle de retina koruyuculuğu etkisiyle görme duyusu olmak üzere koku ve tat alma fonksiyonları için de önemlidir.
Günlük çinko ihtiyacı
İnsan vücudunda ortalama 2-3 gram çinko mevcuttur.
Neredeyse tüm hücrelerde bulunan çinkonun yüzde 80’i;
Vücuttaki çinkonun yüzde 20’si ise plazmada bulunur.
Beslenme ile günlük 15 mg çinko alımı, bu önemli elementin fonksiyonları için yeterlidir. Ancak çocukların, gebelerin ve geriatrik hastaların (yaşlılık nedeniyle sağlık sorunları olan) çinko ihtiyacı daha yüksektir.
Çinko eksikliğinin belirtileri nelerdir?
Ayrıca, çinko eksikliği nedeniyle cinsel fonksiyonlarda bozulma ve kısırlık da ortaya çıkabilir.
Çocuklarda çinko eksikliğinde ise;
Çinko eksikliğinin nedenleri nelerdir?
Çinkonun depolanması söz konusu değildir. Bu nedenle doğru beslenme alışkanlığı çok önemlidir. Yeterli özellikle de hayvansal kaynaklı beslenmeye dikkat edilmelidir.
Fitik asit bakımından zengin olan tahıllar, yüksek kalsiyum ve kepek çinko emiliminde yetersizliğe neden olur.
Ayrıca,
Parenteral beslenmenin söz konusu olduğu durumlarda çinko gereksinimi artmaktadır. Diyetlerinin tahıl ağırlıklı olması ve emilimin azalması nedeniyle veganlarda çinko eksikliğine daha sık rastlanmaktadır.
Çinko eksikliği nasıl teşhis edilir?
Çinko eksikliği belirtilerinin olduğu durumlarda hastanın çinko serum düzeyi ölçülerek çinko eksikliği tanısı konulur.
Çinko eksikliği nasıl tedavi edilir?
Çinko eksikliği tedavisinde, beslenme alışkanlığının doğru planlanması ve hayvansal gıdaların yeterince alınması en önemli kuraldır. Veganların, çinko alımı yönünden dikkatli olmaları gerekir. Mayalı ekmekler çinko emiliminde etkili olduğu için tercih edilmelidir.
Tedavide en kolay ve etkili yöntem, çinko takviyelerinin hekim kontrolünde ve eksikliğin düzeyine göre yeterince alınmasıdır. Ayrıca ihtiyacın arttığı çocukluk, gebelik, lohusalık ve geriatrik dönemlerde de doktor kontrolünde çinko desteğine başvurulmalıdır.
Toplum sağlığı açısından da gıda zenginleştirme teknolojileriyle tüm mineraller gibi çinko açısından zenginleştirilmiş tahıl üretimine geçilmesi, gelecek kuşaklar için alınması gereken önlemlerdir.
Çinko hangi besinlerde bulunur?
Ayrıca süt ve yumurtada da çok fazla olmasa da çinko bulunmaktadır. Ancak hayvansal besinlerde bitkisel kaynaklı olanlara göre çinko emilimi daha yüksektir.
Benzer İçerikler
Bizimle İletişime Geçin
Size en uygun hizmeti belirlemek için bize ulaşın!